Problemy z historią- czyli geneza teorii spiskowych.

Tomasz Zaborowski|Thursday, March 31, 2011

Historia jako nauka opisująca dzieje ludzkości oraz procesy nimi rządzące nie jest nauką ścisłą, a co za tym idzie jej wyniki nigdy nie były i nie będą jednoznaczne i pozbawione kontrowersji. Istnieje nawet powiedzenie (nie pozbawione zresztą sensu), że wersji przedstawiania dziejów jest tyle, ilu było historyków.

Historia nie jest bowiem tylko nauką o przeszłych faktach, które same z siebie nigdy nie złożą sie w spójną narrację historyczną. Zadanie historyków sprowadza się zatem do stworzenia takiej narracji w oparciu o znane fakty.

  Problem z historią polega na tym, że nawet jeśli istnieje zgoda co do pewnych faktów, to dynamika procesów jakie za nimi stoją może się opierać o bardzo różne mechanizmy. Nawet zgodność co do tego na czym opierają się mechanizmy rządzące dynamiką procesów historycznych, nie prowadzi do zgodności w ich interpretacji. Dzieje się tak ponieważ mechanizmy te opierają sie na wielu bardzo złożonych czynnikach. Do czynników tych należą przede wszystkim cechy psychologiczne głównych aktorów wydarzeń historycznych, ich wzajemne relacje, poglądy i uwarunkowania geopolityczne.

  Niemniej ważnymi choć może nieco mniej omawianymi czynnikami na jakich opierać sie może dynamika procesów historycznych są np. zmiany klimatyczno-pogodowe, a nawet ruchy i zjawiska tektoniczne (np. trzęsienia ziemi i wybuchy wulkanów).



Aby uświadomić sobie jak wielki wpływ na interpretację znanych faktów mają subiektywne poglądy interpretatorów, wystarczy przyjrzeć sie komentarzom politycznym bieżących wydarzeń. W takiej sytuacji nie jest niczym dziwnym, że pośród całej gamy subiektywnych interpretacji faktów znajdziemy również takie, które budzą wiele kontrowersji.

  Do najbardziej kontrowersyjnych interpretacji faktów historycznych należą tzw. teorie spiskowe. Ich nazwa pochodzi stąd, że opierają się one na założeniu, że istnieją grupy ludzi, których działalność polega na ukrywaniu motywów swojego działania lub na ukrywaniu faktów w oparciu o które takie grupy działają, czyli mówiąc potocznie- na spisku.

  Atrakcyjnośc takich teorii polega na tym, że zarówno dla autorów jak ich odbiorców stanowią one proste i logiczne wyjaśnienie niezrozumiałych dla nich wydarzeń. Autorami teorii spiskowych są zazwyczaj ludzie dobrze orientujący się w faktach historycznych, a czasem są to zawodowi historycy. Dla nich atrakcyjność takich teorii opiera się właśnie na kontrowersjach jakie wywołują, gdyż dzięki temu mogą zdobyć rozgłos.

Trudność w obaleniu teorii spiskowych polega na tym, że fakt nie istnienia dowodów potwierdzających ich prawdziwość wynika rzekomo ze skuteczności spisku, czyli paradoksalnie brak dowodów wydaje się być argumentem przemawiającym na korzyść takich teorii.

  Jak w takim razie rozpoznać czy dana teoria jest prawdziwa? Niestety z wyżej wymienionych powodów często nie da się definitywnie potwierdzić, ani zaprzeczyć takim teoriom. Zazwyczaj ich fałszywość staje się widoczna dopiero po głębszej analizie prawdopodobieństwa wystąpienia omawianych splotów okoliczności, a czasem na podstawie tzw. analizy zysków i strat.

  Dla przykładu spiskowa teoria na temat zamachu z 11 września 2001 roku jest mało prawdopodobna ze względu na liczbę osób jakie musiałyby być zaangażowane w spisek. Pogłoski o tym jakoby społeczność żydowska miała być o nim zawczasu poinformowana zamiast ją potwierdzać, skłaniają do zastanowienia w jaki sposób udało się poinformować tyle ludzi, bez obnażania spisku.

  Natomiast rzekomy zamach na prezydenta Kaczyńskiego budzi wątpliwości po analizie korzyści jakie mieliby czerpać z niego spiskowcy w porównaniu do ewentualnych konsekwencji jego wykrycia. W momencie katastrofy notowania prezydenta Kaczyńskiego były tak niskie, że jego porażka w nadchodzących wyborach była niemal pewna, a to skłania aby wątpić, że ktokolwiek przy zdrowych zmysłach ryzykował by zamach na jego życie.

  Nie wszystkie teorie spiskowe są szyte tak grubymi nićmi jak powyższe przykłady. Zdarzają się jednak również teorie wręcz absurdalne, ale z ich odrzuceniem raczej nie ma problemu. Pamiętajmy więc zapoznając sie z teoriami spiskowymi, że odrobina sceptycyzmu nikomu jeszcze nie zaszkodziła, a ludzie którzy nam je serwują najczęściej mają w tym swój ukryty interes i prawdziwymi "spiskowcami" często bywają właśnie oni.

  Tomasz Zaborowski


Na zdjęciu Jan Pospieszalki - miłośnik teorii spiskowych

Wpisz treść komentarza:

Podpisz się:

•  Reagan także - zgodnie z tym, co napisał p. Zaborowski - był wyznawcą teorii spiskowej o zagrożeniu ze strony Związku Sowieckiego i pewnie dlatego prowadził twardą politykę z komunistami. Bez wątpienia teorią spiskową było zagrożenie jądrowe lub bakteriologiczne ze strony Iraku, co było podstawą do wojny. Inną teorię spiskową wyznaje Tomasz Zaborowski, a wraz z nim Progress i "naczelny publicysta" Jarmakowski Andrzej Tadeusz, którzy wszędzie dostrzegają ludzi, którzy - jakoby - upolityczniają tragiczną śmierć polskiej delegacji w Smoleńsku. Tak, jakby ta Tragedia nie była zdarzeniem politycznym. Stąd te ataki na miliony ludzi, którzy dopominają się rzetelnego śledztwa i wyjaśnienia okoliczności, które do niej doprowadziły. Ale tu "zaczynają się schody", bo rząd ukrywając fakty, zasłaniając sie tajemnicą państwową, służbową, czy jeszcze jakąś inna, oskarża miliony ludzi nie tylko w Polsce ale i na świecie, o snucie teorii spiskowych. Czego obawia sie ten skompromitowany rząd Tuska i Platformy, który z jednej strony utajnia wszystko, a jednocześnie za wszelką cenę i na wszystkie sposoby wyśmiewa ludzi, którzy przecież chcą tylko prawdy. Przecież, jeżeli to było zdarzenie losowe, to nie ma powodów, aby utajniać prawdę. Fakt uruchomienia wszystkich sił, mających zdyskredytować ludzi, którzy dążą do jej poznania świadczy, że "coś jest na rzeczy", i właśnie to rząd sam generuje powstawanie tych teorii.
Thursday, March 31, 2011 | Ryszard

•  Ryszard stworzył spiskową teorię na temat tekstu o teoriach spiskowych. Mistrzostwo świata. A tak naprawdę chłopie to dlaczego ten cukier staniał jak Kaczyński wyszedł ze sklepu! Ciągle czekamy na odpowiedź.
Thursday, March 31, 2011 | Mateusz

•  I jeszcze jedno. jakie to nibu fakty rząd ukrywa! Przecież jak wiemy, żeby nie przeszkadzać w Waszych szalonych uroczystosciach zalobnych raport będzie opublikowany w maju. Skąd więc Ryszard wiesz, że cokolwiek jest ukrywane? Trochę spokoju, poczekaj na raport.
Thursday, March 31, 2011 | Mateusz

•  Cukier stanial,bo plemiel slonce Peru zapowiedzial walke ze spekulantami,czytac POlglowki.
Thursday, March 31, 2011 | adam

•  Rzad nie ukrywa ,ze nie ma dostepu do czarnych skrzynek,do wraku,itd,ale rzad PROWADZI SLEDZTWO ;ciekawe jak bez dowodow,na wiare to pewnie dlatego uwazacie ,ze jest WIARYGODNY!!!
Thursday, March 31, 2011 | NIGHT CLUB CHICAGO

•  Rzad nie ukrywa ,ze nie ma dostepu do czarnych skrzynek,do wraku,itd,ale rzad PROWADZI SLEDZTWO ;ciekawe jak bez dowodow,na wiare to pewnie dlatego uwazacie ,ze jest WIARYGODNY!!!
Thursday, March 31, 2011 | NIGHT CLUB CHICAGO

•  Podoba mi sie tekst p. Zaborowskiego. Geneza teorii spiskowych jest jednak bardziej skomplikowana od tej, ktora w skrocie przedstawil autor. Konspiracje przede wszystkim wyjasniaja nieznana i straszna rzeczywistosc.
Thursday, March 31, 2011 | w

•  Rząd nie ukrywa, że nie ma dostępu do czarnych skrzynek, ale nie ukrywa także, że dysponuje pelnymi nagraniami i także te nagrania, gdzie odczytano więcej od Rosjan znane są opinii publicznej. Rząd nie ukrywa również, że w Rosjiu w odczytywaniu czarnych skrzynek uczestniczyło 24 specjalistów z Polski.
Thursday, March 31, 2011 | Dzienny klub Chicago

•  Ciekawe ilu spiskowcow wierzy w teorie ktora glosi, ze Obama urodzil sie w Kenii? Czy Jarmakowski nalezy do nich?
Thursday, March 31, 2011 | Edyta

•  Dobrze by bylo podac nazwiska tych specjalistow,bo ani teren nie zostal przekopany na metr jak glosila pani kopaczka,ani polscy lekarze patomorfolodzy nie byli dopuszczeni do badan i na ten temat tez ta pani bklamala a mowi o tym rosyjski ekspert dzis ,ani archeolodzy nie mogli nic zrobic. Klamstwo i wciskanie kitu ,bo od poczatku do teraz klamstwo goni klamstwo i kazda "rewelacja"okazuje sie za 2 dni nieprawda.Po prostu rzad klamie a kto tego nie dostrzega jest albo polglowkiem albo zwykla sprzedajna szuja i manipulatorem tak jak autor tych wypocin.
Thursday, March 31, 2011 | adam

•  Oczywiscie zaczadzony autorze nie bylo spisku na zycie J.Cezara,Lenin nie byl spiskowcem ,a zamachy na Hitlera czy Stalina to tylko wymysly jakichs oszolomow,najlepiej slowo spisek wykreslic ze slownika i napisac historie na nowo wg historykow z PO,bo imitacje panstwa juz mamy dzieki rzadom zlodziei,panstwa bez wlasnosci ,nauki ,technologii,i beznadziei,bez dzieci.A placacych jest coraz mniej,milion swiezej emigracji nie wroci ,a nastepna sie szykuje,a wiec czas na imitacje historri, w koncu prezydent herbu bul historyk z praca magisterska napisana przez tescia ubeka.
Thursday, March 31, 2011 | NIGHT CLUB CHICAGO

•  Night Club w Chicago najwyraźniej za dlugo siedział przy barze i nie dostrzega, że spisek na zycie Cezara a spiskowa teoria dziejów to dwie różne rzeczy i pasują so siebie jak przslowiowy gwóźdź do dupy.
Thursday, March 31, 2011 | Normalny

•  Bardzo trafny artykul w skrocie obrazujacy strukture teorii spiskowych ktorych zwlaszcza Polacy sa entuzjastami -przecie ksiazeczka "Protokoly Obrad Medrcow Syonu" jest dla niektorych polakow jak biblia ,teraz "spadek Smolenski" i skowyt- dopoki bedziemy zyc- tak powiedzial Kaczy Buc -nastepny temat do okropnego spisku ktoremu ustawicznie poddawana jest biedna Polska .Rychu Ty stary cwelu znowu gmatwasz i nie pojmujesz co to jest spisek w sprawie CUKRU
Friday, April 1, 2011 | Anton Wscieklica

•  Nie mogę patrzeć na tego klerykała Pospieszalskiego za jego radykalizm. Jeszcze nic z jego ust nie słyszałem sensownego. Powinien zająć się swoim stadkiem dzieci a nie udawać dziennikarza.
Wednesday, April 6, 2011 | drasyr

•   Jak podał portal niezalezna.pl - rozkładane na Krakowskim Przedmieściu przez mieszkańców Warszawy tulipany komuś przeszkadzały. Pracownicy służb porządkowych i strażnicy miejscy zaczęli zabierać kwiaty. Ludzie, którzy kupili i przynieśli tulipany, próbują protestować, ale bezskutecznie. Straż miejska, która dwa dni temu brutalnie pobiła dziennikarza "Gazety Polskiej", z równą gorliwością "oczyszcza" Krakowskie Przedmieście z kwiatów. Niektórzy zabierają więc tulipany i gdy strażnicy odchodzą, kładą je z powrotem. Jedna z osób będących przed Pałacem - Paweł Łapiński - został ok. godz. 15 zatrzymany przez straż miejską. - To jest pokaz niespotykanego barbarzyństwa. Co im przeszkadzały kwiaty? Nie mogę uwierzyć, że dożyłem czasów, gdy kwiaty dla Prezydentowej są usuwane przez straż miejską - komentuje Tomasz Sakiewicz, redaktor naczelny "Gazety Polskiej", który także kładł tulipany na Krakowskim Przedmieściu. PO boi się nie tylko prawdy ale nawet kwiatów. To chyba już ich koniec POstkomuny.
Wednesday, April 13, 2011 | Piotr

•  Zydzi nie przyszli do roboty do tych wiezowcow nie dlatego ze im ktos o czyms powiedzial tylko dlatego ze mieli wlasnie wielkie swieto co wskazuje ze zamachowcy okazali sie wyjatkowymi glupcami.
Wednesday, August 10, 2011 | kurek