Lewa reka, prawa reka

Iwona Sikorska - Szczupak|Saturday, August 13, 2011

Jednym z ulubionych zajęć moich dzieciaków jest wertowanie kalendarzy w poszukiwaniu oryginalnych świąt.  Setnie ich ubawił fakt, że w październiku obchodzony jest Dzień Kluski.  Gdy dowiedziały się o sierpniowym Dniu Lotnika, z zainteresowaniem przestudiowały dzieje lotnictwa i dzięki temu już wiedzą, kto skonstruował pierwszy samolot!  Obchodzi się także Dzień Psa i Dzień Kota!  Niemalże każdy dzień w roku poświęcony jest mniej lub bardziej ważnemu zagadnieniu codziennego życia.  13 sierpnia to Dzień Leworęcznych.

Jeśli ktoś nie wie, gdzie jest lewo i prawo, skąd ma wiedzieć, jak iść naprzód? (przysłowie niemieckie)


Leworęczność postrzegana była w Starożytności jako dar bogów. Starożytne bóstwa egipskie uważano za leworęczne, a lekarze i wróżbici przedstawiani na inskrypcjach często trzymali atrybuty swoich umiejętności właśnie w lewej ręce.  W Amerykach - Inkowie traktowali leworęcznych z szacunkiem, a plemię Zuni wierzyło, że ludzie leworęczni przynoszą szczęście.
    Tymczasem w Średniowieczu,  leworęczni byli narażeni na spalenie na stosie pod zarzutem uprawiania czarów!  W Japonii leworęczność żony była podstawą do rozwodu!  W hitlerowskiej III Rzeszy dowodzono związku między leworęcznością a homoseksualizmem.  W Stanach Zjednoczonych do lat 70-tych XX wieku ludzie leworęczni musieli się... rejestrować!  Wtedy to „występowanie” leworęczności w społeczeństwie Ameryki wyraźnie zmalało(!). Islam zaś nie zwalcza leworęczności, ale przestrzega słowami proroka Muhammada, że „ktokolwiek je lewą ręką, szatan je razem z nim”...  W wielu środowiskach do dziś pokutuje pogląd, że leworęczność nie jest pożądana i należy ją eliminować.
 
            Dla laików leworęczny to ktoś, kto przy wykonywaniu codziennych czynności posługuje się głównie lewą ręką.  Badacze odkryli jednak, że fenomen ten ma dużo bardziej złożoną naturę: leworęczny to człowiek o innych schematach myślenia. Tajemnica tkwi w półkulach mózgowych, które są zorganizowane krzyżowo: prawa połowa ciała sterowana jest przez lewą część mózgu i odwrotnie. Obydwie półkule mają nie tylko różne funkcje fizjologiczne, ale też zupełnie odmienne obszary zadań.  Zazwyczaj jedna z półkul dominuje nad drugą, gdy dominuje lewa - człowiek jest praworęczny, a gdy prawa - osoba ta lepiej posługuje się lewą częścią ciała. Trzeba jednak dodać, że leworęczność to nie tylko preferowanie lewej ręki, ale również faworyzowanie takich części ciała jak uszu, nóg i stóp, oczu, strun głosowych, języka, smaku itp.
  Dlaczego dochodzi do dominacji jednej półkuli nad drugą - tego naukowcy nadal nie potrafią wytłumaczyć.  W roku 1861 francuski lekarz Paul Broca dowiódł, że prawa półkula mózgu odgrywa istotną rolę w postrzeganiu przestrzennym i ma związek z występowaniem wielu zdolności twórczych.  Jest ona odpowiedzialna za rozpoznawanie wzorów, prawidłowości kształtów i ich wzajemnych zależności.  Podlegają jej pamięć, intuicja, wyobraźnia, wrażliwość na piękno, poczucie humoru itp.  Natomiast lewa półkula odpowiada za język pisany i mówiony, logikę, zdolności matematyczne, techniczne i naukowe.
  Leworęczność jest wrodzona, a o tym, którą ręką człowiek posługuje się lepiej, decydują, według niektórych badaczy, geny.  Zauważono, że dzieci obojga leworęcznych rodziców mają 50-cio procentową szansę na leworęczność.  Leworęczność może być także skutkiem uszkodzenia lub słabszego rozwoju lewej półkuli mózgu we wczesnym dzieciństwie.  W pierwszym przypadku, prawa półkula staje się dominująca, a w drugim - intensywniej się rozwija, kompensując niedobory lewej części mózgu.  Leworęczność nie jest „skłonnością" nabytą przez dziecko na jakimś etapie jego rozwoju.  Już noworodek ma zakodowane wyraźne upodobanie do posługiwania się lewą ręką, choć początkowo trudno to zauważyć, gdyż do 4 roku życia dzieci przechodzą kilkakrotnie fazę oburęczną, kiedy to w równym stopniu wykorzystują obie ręce.
  „Ucz się posługiwać lewą ręką, póki jeszcze masz prawą.”  (przysłowie ormiańskie)
  Leworęcznym słusznie przypisuje się pewne cechy, które wyraźnie odróżniają ich od praworęcznych.  Wielu leworęcznych to osoby niezwykle wrażliwe, potrafiące wczuć się w problemy innych ludzi i ich emocjonalną sytuację.
  Z obserwacji psychologów wynika, że wielu leworęcznych ma wyjątkowe zdolności matematyczne i z łatwością potrafią wyjść poza utarte schematy myślenia. Przykładem tego jest wielki matematyk Albert Einstein, który stworzył teorię względności prawdopodobnie tylko dlatego, że nie trzymał się matematycznych zasad i pracował wbrew utartym schematom.
   Niektórzy leworęczni mają wybitne zdolności muzyczne.  Często są w stanie zanucić melodię, którą usłyszeli przypadkiem tylko raz.  Sławni leworęczni muzycy, tacy którym „gra w duszy”, to między innymi: Beethoven, Paganini i Krzysztof Penderecki.
   W prawej półkuli mózgu znajdują się ośrodki uzdolnień plastycznych, dlatego też wśród leworęcznych mamy wielkich malarzy.  Znanym faktem jest, że leworęczne dzieci malują lepiej niż praworęczne. Pomocne podczas malowania okazują się: zdolność postrzegania przestrzeni i wyczucia perspektywy oraz lepsze rozpoznawanie barw.  Do słynnych leworęcznych malarzy należą da Vinci, Michał Anioł i Pablo Picasso. Ponadto leworęczne dzieci przodują również w majsterkowaniu.  Ich wyobraźnia przestrzenna, sposób myślenia i fantazja potrafią stworzyć istne „cuda”.
    Leworęczność czasami daje pewną przewagę sportowcom, gdyż zdezorientowani praworęczni przeciwnicy nie wiedzą często, jak się wobec nich zachować.  Nie jest przypadkiem, że do elitarnego grona sław sportu zakwalifikowali się leworęczni: Martina Navratilova, John McEnroe czy Monika Seles.
    Oprócz zalet leworęczność posiada też kilka wad. Jedną z nich jest pisanie - leworęczny przysłania lewą dłonią to, co właśnie napisał. Układa więc rękę podczas pisania na wiele wymyślnych sposobów, napinając ją tak bardzo, że prawidłowe pisanie jest wyczerpujące i męczące. Występują też u nich problemy z czytaniem, kiedy to - szczególnie przy głośnym czytaniu – dochodzi do przestawiania sylab.  Wielu leworęcznych myli też często początkowe litery wyrazów, a to sprawia, że niechętnie sięgają po książki.  Leworęczni mają też więcej problemów z gramatyką, a przede wszystkim z interpunkcją.
    Jeszcze niedawno, dbający o poprawny rozwój dziecka rodzice lub dziadkowie, potrafili bandażować lub przywiązywać lewą dłoń dziecka, aby w ten sposób zmusić „tę właściwą” rękę do pracy. Badania wskazują, że „przestawianie” leworęcznych na praworęczność może znacznie osłabić ich zdolności manualne, powodować niepewność czy nieśmiałość oraz nabawić kompleksu niższości.  Dziś wiemy, że doprowadzają także do zaburzeń pamięci i uwagi, dysleksji (czyli zaburzeń w czytaniu), dysgrafii (czyli problemów z pisaniem), a także do zaburzeń mowy z jąkaniem włącznie.
  Szacuje się, że około 15% ogólnej populacji to leworęczni.  Leworęczność, dzięki postępowi w nauce i akceptacji społecznej, zaczyna być traktowana jako coś normalnego.  W Anglii powstała Światowa Organizacja Leworęcznych, która ustanowiła 13 sierpnia Międzynarodowym Dniem Leworęcznych.  Pamiętajmy zatem, aby tego dnia złożyć im życzenia!
  Z okazji Dnia Leworęcznych psycholdzy proponują praworęcznym małą zabawę: spróbujcie wykonać jedną rutynową czynność – mycie zębów, czesanie włosów czy mieszanie herbaty - zamiast prawą, lewą ręką!  To nie takie proste...
  Córeczka mojej znajomej, leworęczna Emily zdradziła mi niedawno swoje plany na przyszłość – zamierza zakochać się w „praworękim” chłopcu!   Dlaczego?  Zdolni do wykonywania wszystkich czynności ona - lewą, a on - prawą ręką, będą mogli trzymać się za te „mniej uzdolnione” ręce zawsze i bez przerwy. 
    Iwona Sikorska - Szczupak

Wpisz treść komentarza:

Podpisz się:

•  Ja tez jestem leworeczny i dobrze mi z tym .
Saturday, August 13, 2011 | kibic

•  Lubie takie artykuly. Dawajcie ich wiecej...
Saturday, August 13, 2011 | zainteresowany

•  Ja tez jestem leworeczny. Dzieki niezrozumialym wysilkom moich nauczycieli na poczatku lat siedemdziesiatych, nauczylem sie uzywac prawej reki. Co prawda ich ambicja bylo zrobic mnie praworecznym ( normalnym ) czlowiekem, ale moj upor udaremnil to. Jednak postepowanie moich nauczycieli odbilo sie na mojej psychice, co zauwazalne jest dla ludzi blizej mnie znajacych.
Saturday, August 13, 2011 | ArtPart

•  ..A ja jestem praworeczna i zyje.
Saturday, August 13, 2011 | Cecylia

•  Zgadzam sie z tym co pisze ArtPart w zupelnosci.
Saturday, August 13, 2011 | Zona

•  Jezeli zona zgadza sie z tym co napisalem, to nie mam nic wiecej do powiedzenia :)
Saturday, August 13, 2011 | ArtPart

•  Popieram zainteresowanego, wiecej tego typu materialow na tym portalu .
Saturday, August 13, 2011 | kibic

•  Pani Iwona to najjasniejsza gwiazdka na progresowej choince :)
Saturday, August 13, 2011 | Andrzej J.

•  ArtPart - czas na "pogodzenie sie" z leworecznoscia zwlaszcza, ze juz jest zaliczana do "normalnosci". Pozwol wiec teraz swoim zdolnosciom, tej Twojej "artystycznej duszy", uleciec w swiat. A na "pocieszenie" dodam, ze nauczyciele juz wiedza, jak postepowac z dziecmi leworecznymi - krotsze olowki i dlugopisy do pisania, kredki o ksztalcie trojkata do rysowania, "lewe" nozyczki... Serdeznosci :)
Monday, August 15, 2011 | praworeczna autorka