Gdy kultura nie ma znaczenia

Dariusz Wisniewski|Sunday, February 28, 2010

W sytuacjach kryzysowych, w okresie destabilizacji i niepewności, rozważane są teorie ekstremalne – stare i nowe – posiadające cenny dla mas walor: wskazują winnego oraz oferują iluzję ocalenia.

  Chwytliwość tych nieraz obłąkanych propozycji bierze się stąd, że przerażone społeczeństwo za obietnicę ratunku skłonne jest złożyć ofiarę, poświęcając specyficzną grupę ludzi.W ten sposób ewentualne niesprawiedliwości czy okrucieństwa znajdują jeszcze w swoim przededniu poparcie i moralne uzasadnienie tych, którzy pragną znaleźć się po „właściwej stronie”.

Wiele z tych teorii to absurdalne historyjki z pogranicza zabobonu, jak przykładowo przekonanie, że Katerina zalała Nowy Orlean w gniewie bożym, gdyż miejsce to lubią homoseksualiści. Z podobnych powodów – jak mówią głosiciele sądnego dnia –zagniewany Bóg trzęsie Kalifornią. Wśród amerykańskiego proletariatu popularny jest pogląd, że gdyby nie Murzyni, nielegalni emigranci i – od niedawna – globaliści, nigdy by nie doszło do kryzysu. Na polonijnym podwórku modna jest natomiast teoria spisku neokonserwatystów, którzy zamienili amerykański rząd w marionetkę Izraela. Podobnych przykładów jest bardzo dużo. Wspólną ich cechą jest to, że wszystkie obarczają odpowiedzialnością za zło tego świata konkretną grupę społeczną, zasługującą na ostracyzm, albo eksterminację.

Masy rozumieją język siły fizycznej i globalnych katastrof. W interpretacji tłumu, masowa śmierć to konieczna wiwisekcja na chorym, ludzkim ciele, od którego należy odjąć gnijącą kończynę, aby uratować korpus. Tsunami, trzęsienia ziemi i wojny to ”naturalne” sposoby kontrolowania przeludnienia i redukcja obszaru biedy, gdzie – wiadomo – wylęga się choroba, szerzą przemoc i zepsucie. W ten sposób okrucieństwa i tragedie otrzymują moralny status niezależnie od rozmiaru nieszczęść. Jeżeli kobiety i dzieci giną w falach tsunami, to przecież musi być w tym ukryty zamysł.

Nic nie zdarza się przypadkowo, łącznie z powodzią we Wrocławiu, trzęsieniem ziemi na Haiti czy w Chile i załamaniem światowej gospodarki. Wszelkie gwałtowne zmiany, kryzysy ekonomiczne, zlodowacenia, ocieplenia, zarazy, wojny, pogromy i potopy to konieczności: choć trudne do wytłumaczenia przez ziemską naukę, posiadają jednak głębszy sens. W tym sezonie spadło 8 cali śniegu w Nowym Orleanie. Tłumaczenie: to znak, że zmiana klimatu, o której bębni świat naukowy, jest bzdurą i nie ma co się tym przejmować. W takim razie klimatolodzy to terroryści, a Al Gore to największy oszust!

Przekaz tych interpretacji jest wyraźny i złowieszczy: masy, ulegając jakiejś ideologii, nie zawachają się przed złożeniem nowych ofiar. Murzyni, homoseksualiści, Żydzi, nielegalni emigranci, globaliści, neoliberałowie, niepracująca biedota, co zjada nadwyżki żywności, i wiele innych grup w różnych częściach świata (np. Tutsi, Albańczycy, chrześcijanie w Afryce itd.), to historyczne, ale też i przyszłe ofiary. Ich bezpieczeństwo nie jest gwarantowane obyczajem, a podczas anarchii, oni pierwsi staną się celem dla zdesperowanego tłumu.

W człowieku tkwią pierwotne instynkty, nakazujące mu przetrwać nawet kosztem innych. Można je przykryć warstewką edukacji, ale pod presją biologicznego unicestwienia, zwierzęcego instynktu nie można powstrzymać. Poziom zagrożenia jest, rzecz jasna, wyższy u ludzi mniej wyedukowanych, ale gdy brakuje chleba, pierwotny atawizm staje się nadrzędny wobec kultury, niwelując wszelkie różnice powstałe w procesie cywilizacji.

Szukanie kozła ofiarnego, aby go publicznie stracić, ma oprócz swojej nieracjonalności, również charakter mistyczny: nawiązuje do czasów pogaństwa. Młode dziewice strącane niegdyś ze skał, czy „opętane szatanem” kobiety palone na stosie – nie ginęły za karę. Śmierć ofiarna nie jest wyrokiem sądowym. Ofiara – zwykle pod przymusem – składała własną krew, aby oczyścić stosunki pomiędzy bóstwem a ludźmi, albo jako próbę przebłagania złych sił, czy zdjęcia klątwy o niszczącej mocy.

Gdy społeczeństwo akceptuje maksymę, że ekstremalne czasy wymagają ekstremalnych decyzji i twardych przywódców, to prymitywne instynkty, które w czasach spokoju i prosperity, drzemią pod skórką kultury, są gotowe do działania.
   

Wpisz treść komentarza:

Podpisz się:

•  Dawno cie nie bylo Darek. Znowu krecisz? Myslisz, ze sa tacy, co to beda eksterminowac Zydow? Ekstremalne czasy nie musza zaraz oznaczac zabojstw. Zyjemy w czasach pokoju. Afryka i byla Jugosllawia to wyjatki.
Sunday, February 28, 2010 | chrzescijanin

•  Jakos duzo tych wyjatkow, zas kazda religia jest formą ekstremizmu. Nie istnieje zadna umiarkowana religia. Dawkins pod tym wzgledem na rację. Polska jest znakomitym przykladem. Kiedy przychodzi co do czego na przyklad zaplodnienia in vitro, rzekomo umiarkowani publicysci katoliccy jak Terlikowski cvzy Holownia zamieniaja sie w talibow. Natomiast poszukiwanie spiskowego wyjasnienia dziejow swiata jest tak stare jak nasza cywilizacja. Podtym wzgledem w miare uplywu czasu nic sie nie zmienia, gdyz ludzie intelektualnie sa leniwi. Spiskowa teoria wyjasnia wszystko jasno i prosto. Nie zmusza do myslenia, do szykania skomplikowanych odpowiedzi. Dlatego wsrod motlochu sa tak popularne.
Sunday, February 28, 2010 | Joasia

•  Buddyzm chyba nie jest taki agresywny jak inne religie. Niestety, katolicyzm polski, to ekstrema. Wystarczy posluchac radia Maryja. Co to ma wspolnego z milowaniem blizniego? Ale to nie dotyczy wszystkich.
Sunday, February 28, 2010 | czlowiek z Torunia

•  Komentatorzy pisza glownie o religii, ale cos w tym jest: religia i spiskowe teorie sa bardzo blisko siebie.
Sunday, February 28, 2010 | Teresa

•  Niezrozumiałe, dla analfabety lub laika zagadnienia, są równoznaczne z magią. Edukujmy się!!!
Sunday, February 28, 2010 | Diann

•  Kiedy Hutu wycinali Tutsi, to chyba nie na tle religijnym. Lodobojstwa nie zawsze sa na tle religijnym.
Sunday, February 28, 2010 | chrzescijanin

•  Ale ludobojstw na tle religijnym bylo cale mnostwo! Rozmaite ponure noce, czy chocby sprawa Templariuszy. Na tle religijnym papiez Inocenty II zorganozowal wyprawe przeciw katarom. Na religie powolywali sie Krzyzacy, ktorzy krzewili wiare. Tak samo postepowaly i inne zakony. Grecy z Ormianami lali sie w imie religii i tak dalej, i tak dalej. Dzisiaj islamisci takze morduja na tle religijnym, chcieliby swiat zamienic w kalifat i wymordowac naszego chrzescijanina.
Sunday, February 28, 2010 | Tadeusz

•  Co do Al Gora to trzeba powiedziec ze ammay czwarta mocna zime w Chicago.Cos z tymi ocieplenia nie tak?
Sunday, February 28, 2010 | Gurianek

•  A co wspolnego ma Al Gre z tematem artykulu?
Sunday, February 28, 2010 | Czytelnik

•  Ludzie, gdy zabijaja, to nie dlatego, ze sa fanatykami religijnymi, a dlatego, ze sa zli. Myslicie, ze bez religi nie byloby Jugoslawii?
Sunday, February 28, 2010 | chrzescijanin

•  Al Gore, specjalista od zamieszania klimatycznego to tak pray okazji.Ciekawy gosc, noblista tak jak nasza wysokosc kochana Obama.
Sunday, February 28, 2010 | Gurianek

•  Do Chrzescijanina! Jendak fanatycy religijni, na przyklad chrzecijanie podkladali bomby pod klinikami aborcyjnymi. To w wielu krajach muzulmanie napadali z maczetami na chrzescijan, chcac zaprowadzic prawo szariatu. To w imie religii Osama bin Laden robil co robil, to w Polsce Gowin i inni szalency chca ustanawiac prawa w mysl nakazow religijnych.
Sunday, February 28, 2010 | ateista

•  Do Chrzescijanina! Jendak fanatycy religijni, na przyklad chrzecijanie podkladali bomby pod klinikami aborcyjnymi. To w wielu krajach muzulmanie napadali z maczetami na chrzescijan, chcac zaprowadzic prawo szariatu. To w imie religii Osama bin Laden robil co robil, to w Polsce Gowin i inni szalency chca ustanawiac prawa w mysl nakazow religijnych.
Sunday, February 28, 2010 | ateista

•  Religia sama w sobie jest teoria spiskowa.
Sunday, February 28, 2010 | Tadeusz

•  Do ateisty: To nie religie zabijaly, tylko zli ludzie. Zli ludzie sa wszedzie, rowniez wsrod ateistow.
Sunday, February 28, 2010 | chrzescijanin

•  Nie odwracaj chrzescijanin kota ogonem.
Sunday, February 28, 2010 | Mateusz

•  chrzescijanin ma troche racji. W koncyu religie nie ucza zabijania - przynajmniej otwarcie. Problem polega raczej w kosciolach, ktore szerza nienawisc. Tam religie wykorzystywane sa do manipulowania tlumem. Wtedy wszystko dzieje w imieniu boga, ludobojstwa, rozne rzezie. Niemcy, tez przeciez chrzesciajnie, ale to nie religie kazaly im otwierac obozy zaglady.
Monday, March 1, 2010 | przechodzacy obok

•  Hmm. "W koncyu religie nie ucza zabijania"...To pewnie te wersety z Biblii o kamieniowaniu innowiercow, homoseksualistow, niecnotliwej zony itp itd to pewnie zostaly tam zapisane olowkiem i skrzetnie wymazane dla wiadomosci "chrzescijanina". Dla chrzescijanina dzisiaj nie ma wojen bo przeciez Irak czy Afganistan to jak najbardziej turystyczne cele obywateli amerykanskich czy nawet polskich ubranych dla niepoznaki w mundury wojskowe. A naladowany i gotowy do oddania strzalu karabin maszynowy to pewnie paszport. Pozdrawiam.
Monday, March 1, 2010 | Kaziu

•  Kaziu, rozumiem twoja ironie, ale powtarzam, ze religie nie namawiaja do zabijania. To prawda jest tam niechec do innych, ale to jeszcze nie podzeganie do zabijania. Ta niechec do innych jest w interpretacji nauczycieli religii, ksiezy i innych, wykorzystywana do manipulowania ludzmi. Rydzyk nie namawia do zabijania, ale podsyca nienawisc, ktora ludzie przechowuja w sobie, az przychodzi moment, kiedy beda mogli ja wykorzystac w "krzewieniu naszej wiary". To jednak nie ma nic wspolnego z chrzescijanstwem
Tuesday, March 2, 2010 | chrzescijanin

•  Namawiaja do zabijania, nie namawiaja, co za roznica, najwazniejsze, ze karmia ludzi iluzja.
Tuesday, March 2, 2010 | Normalny

•  The American Family Association, a religious right group, nawoluje do usmiercenia poprzez ukamieniowanie orki Tillikum (Tilly), ktora zabila wlasna trenerke w SeaWorld.
Wednesday, March 3, 2010 | Wiadomosci

•  Nie rozumiem tego wpisu. Co ma piernik do wiatraka?
Wednesday, March 3, 2010 | zolty jesienny lisc

•  Niecdh zyje wolnosc od ksiezy i religii!
Wednesday, March 3, 2010 | Waclaw

•  Wolnosci od religii wlasciwie nigdy nie bylo, ale dziele radosc z Waclawe, ze inkwizycja przestala rzadzic. Ale talibowie zawsze sie jacyc znajda. Miej sie na bacznosci, Waclaw
Friday, March 5, 2010 | zrownowazony

•  A ja sadze, ze inwkwizycja dalej dziala, tylko juz nie tak jawnie, tylko po cichu, przez ostracyzm, plotke, pomowienie i sprawdzanie listy obecnosci przez ksiadza proboszcza.
Friday, March 5, 2010 | Carolina

•  Z tym, ze A'propos teorii spiskowych Don Brown trafnie zauwazyl, ze maria Magdalena mogla byc zona Jezusa i zaszla z nim w ciaze.
Saturday, March 6, 2010 | Irek

•  To nie bylo cudownego poczecia? A wiec to bajki dla ludu?
Saturday, March 6, 2010 | wiarek

•  Jeszcze troche, a bedziecie mowic, ze katolicy to zbrodniarze. A o komunistach nie chcecie pogadac? Jakie oni bzdury wmawiali i wiekszosc wierzyla; o rownosci, braterstwie, o zgnilym i niemoralnym zachodzie, ktory wyzyskuje zwyklego czlowieka. To byly dopiero bzdury. I tez w imie tych bzdur gineli ludzie, ktorzy uwazali inaczej. Najbardziej tragiczne jest to, ze nadal miliony ludzi wierzy w komunistyczne idee
Saturday, March 6, 2010 | chrzescijanin

•  Nie ma oczym mowic, trudno dzisiaj znalezc kogos kto bronilby komunizmu. Nie w tym rzecz. Chrzescijanin po prostu odraca kota ogonem.
Sunday, March 7, 2010 | Irek